Nếu bạn đã từng học tiếng Anh nhưng hiện tại gần như không nhớ gì, nghe không hiểu, gặp câu tiếng Anh thì không biết bắt đầu từ đâu, bạn không phải là người duy nhất gặp tình trạng này.

Rất nhiều người muốn học lại tiếng Anh nhưng ngay khi bắt đầu đã cảm thấy quá tải.

Hôm nay học từ vựng.

Ngày mai học ngữ pháp.

Sau đó xem video luyện nghe.

Rồi lại tải tài liệu TOEIC, IELTS hoặc các ứng dụng học tiếng Anh.

Kết quả là có rất nhiều tài liệu nhưng không biết nên học cái nào trước.

Vấn đề của người mất gốc thường không phải là không thể học tiếng Anh, mà là chưa có một điểm bắt đầu phù hợp.

Vậy tiếng Anh cho người mất gốc nên bắt đầu từ đâu?

Có cần học lại toàn bộ ngữ pháp không?

Nên học từ vựng hay phát âm trước?

Mỗi ngày cần học bao nhiêu từ?

Mất bao lâu để có thể nghe, nói và đọc được tiếng Anh?

Bài viết này sẽ giúp bạn xây dựng một lộ trình đơn giản, từng bước một, để học lại tiếng Anh mà không bị quá tải.

Người mất gốc tiếng Anh là như thế nào?

“Mất gốc tiếng Anh” không phải là một trình độ được quy định chính thức.

Đây thường là cách mọi người mô tả tình trạng khi kiến thức tiếng Anh đã học trước đây bị quên nhiều hoặc không thể sử dụng trong thực tế.

Bạn có thể đang mất gốc nếu thường xuyên gặp những tình huống như:

Biểu hiệnBạn có thể đang gặp vấn đề ở
Không đọc được câu tiếng Anh cơ bảnTừ vựng + phát âm
Nhìn câu nhưng không hiểu cấu trúcNgữ pháp
Biết từ nhưng nghe không raListening
Hiểu câu nhưng không nói đượcSpeaking
Không biết đặt câuNgữ pháp + phản xạ
Học hôm trước hôm sau quênPhương pháp ôn tập
Có rất nhiều tài liệu nhưng không biết học gìThiếu lộ trình
Học vài ngày rồi bỏMục tiêu hoặc kế hoạch chưa phù hợp

Có một điều quan trọng cần nhớ:

Không phải cứ quên tiếng Anh là phải học lại mọi thứ từ đầu.

Bạn cần xác định mình đang thiếu gì trước.

Vì sao người mất gốc học tiếng Anh rất dễ bị quá tải?

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là bắt đầu quá nhiều thứ cùng lúc.

Ví dụ một người mới bắt đầu có thể đặt mục tiêu:

Trong một tuầnSố lượng
Học từ vựng300 từ
Học ngữ pháp10 chủ điểm
Xem video20 video
Luyện nghe5 bài
Làm bài tập200 câu
Học phát âmToàn bộ IPA
Luyện nói30 phút/ngày

Nhìn kế hoạch có vẻ rất chăm chỉ.

Nhưng với người mất gốc, đây có thể là một lượng thông tin quá lớn.

Sau vài ngày, bạn bắt đầu cảm thấy:

“Mình học mãi mà không nhớ.”

“Tiếng Anh khó quá.”

“Không biết học gì trước.”

“Thôi để khi nào có thời gian rồi học.”

Và cuối cùng lại bỏ cuộc.

Vấn đề không phải bạn lười

Trong nhiều trường hợp, vấn đề nằm ở cách thiết kế kế hoạch học.

Khi kiến thức chưa có nền tảng, việc đưa quá nhiều nội dung vào cùng lúc khiến não phải xử lý quá nhiều thông tin.

Vì vậy, nguyên tắc đầu tiên khi học tiếng Anh cho người mất gốc là:

Học ít hơn nhưng học đúng thứ tự.

Người mất gốc nên bắt đầu học tiếng Anh từ đâu?

Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy đi theo thứ tự:

Phát âm cơ bản → từ vựng cơ bản → câu và ngữ pháp nền tảng → nghe → nói → đọc → viết.

Không nhất thiết phải học từng phần tách biệt hoàn toàn.

Bạn có thể học song song nhưng nên có trọng tâm.

Giai đoạnTrọng tâmMục tiêu
1Phát âmĐọc và nhận diện âm
2Từ vựngHiểu từ thông dụng
3Ngữ phápHiểu cách tạo câu
4ListeningNghe được câu quen thuộc
5SpeakingNói câu đơn giản
6ReadingĐọc hiểu đoạn ngắn
7WritingViết câu và đoạn cơ bản

Đây là nền tảng để sau này bạn có thể chuyển sang TOEIC, IELTS, TOEFL hoặc các mục tiêu tiếng Anh khác.

Có nên học phát âm trước khi học từ vựng?

Có, nhưng không cần học phát âm quá lâu rồi mới chuyển sang từ vựng.

Bạn cần biết cách đọc một từ để khi gặp lại từ đó trong Listening, bạn có cơ hội nhận ra nó.

Ví dụ, nếu học từ:

environment

Bạn không nên chỉ nhớ:

environment = môi trường

Mà nên biết:

  • Cách phát âm.
  • Trọng âm.
  • Cách sử dụng.
  • Một vài cụm từ thường gặp.

Ví dụ:

protect the environment

environmental problems

Như vậy, từ vựng bắt đầu gắn với cả nghe, nói và đọc.

Người mất gốc có cần học bảng phiên âm IPA không?

IPA có thể hữu ích, đặc biệt khi bạn muốn cải thiện phát âm.

Tuy nhiên, người mới không nhất thiết phải học thuộc toàn bộ ký hiệu IPA trong một vài ngày.

Có thể chia thành:

Giai đoạnNội dung
Bước 1Làm quen âm cơ bản
Bước 2Học các âm dễ nhầm
Bước 3Học trọng âm
Bước 4Luyện từ
Bước 5Luyện câu
Bước 6Luyện nói tự nhiên

Mục tiêu là phát âm được và nghe nhận diện được, không phải học thuộc ký hiệu để kiểm tra kiến thức.

Học từ vựng tiếng Anh cho người mất gốc như thế nào?

Đây là một trong những câu hỏi quan trọng nhất.

Người mới không nên bắt đầu bằng danh sách 1.000–2.000 từ.

Hãy bắt đầu với những từ xuất hiện thường xuyên trong cuộc sống.

Nhóm từ vựng cơ bản nên học

Chủ đềVí dụ từ vựng
Gia đìnhfamily, mother, father, brother
Nhà cửahouse, room, kitchen, door
Công việcwork, job, office, manager
Trường họcschool, class, teacher, student
Thời giantoday, tomorrow, morning, evening
Đồ ănfood, rice, water, coffee
Mua sắmbuy, sell, price, money
Di chuyểncar, bus, train, station
Cảm xúchappy, sad, tired, angry
Hoạt độnggo, come, eat, drink, work

Bạn không cần học tất cả cùng một lúc.

Có thể bắt đầu khoảng 5–10 từ mỗi ngày, sau đó tăng dần khi đã quen với phương pháp học.

Học 10 từ mỗi ngày có đủ không?

Có thể đủ để bắt đầu.

Nếu mỗi ngày học 10 từ mới:

Thời gianSố từ mới lý thuyết
1 tuần70
1 thángkhoảng 300
3 thángkhoảng 900
6 thángkhoảng 1.800

Nhưng đây chỉ là số từ được tiếp xúc, không đồng nghĩa với số từ bạn nhớ và sử dụng thành thạo.

Vì vậy, đừng biến việc học từ vựng thành cuộc đua số lượng.

10 từ nhớ và sử dụng được tốt có thể giá trị hơn 50 từ học rồi quên.

Có nên học từ vựng bằng cách viết đi viết lại?

Viết lại có thể giúp ghi nhớ trong một số trường hợp, nhưng không nên là phương pháp duy nhất.

Một từ nên được học qua nhiều cách:

Cách họcMục đích
Nhìn từNhận diện
Nghe từNhận biết âm
Đọc từPhát âm
Viết từGhi nhớ mặt chữ
Đặt câuHiểu ngữ cảnh
Ôn lạiCủng cố trí nhớ
Sử dụngChuyển thành phản xạ

Đây là lý do học từ trong câu thường hữu ích hơn việc học danh sách từ riêng lẻ.

Người mất gốc có cần học lại toàn bộ ngữ pháp không?

Không nhất thiết.

Bạn nên học ngữ pháp nền tảng cần thiết để tạo và hiểu câu trước.

Có thể bắt đầu với:

Chủ điểmMục tiêu
To beGiới thiệu và mô tả
Đại từI, you, he, she…
Danh từNgười, vật, địa điểm
Tính từMô tả
Động từHành động
Hiện tại đơnThói quen, sự thật
Quá khứ đơnSự việc đã xảy ra
Tương laiDự định, dự đoán
There is/There areMô tả sự tồn tại
Can/Can’tKhả năng
Câu hỏiHỏi thông tin
Giới từVị trí, thời gian

Khi đã sử dụng được những cấu trúc này, bạn mới mở rộng sang các chủ điểm phức tạp hơn.

Học ngữ pháp theo thứ tự nào?

Một lộ trình đơn giản:

Từ loại → câu cơ bản → hiện tại đơn → quá khứ đơn → tương lai → câu hỏi → phủ định → các cấu trúc mở rộng.

Ví dụ:

Bước 1: Câu khẳng định

I work in an office.

Bước 2: Câu phủ định

I don’t work on Sunday.

Bước 3: Câu hỏi

Do you work on Sunday?

Bước 4: Mở rộng

I usually work in an office from Monday to Friday.

Bạn đang học ngữ pháp nhưng đồng thời cũng học cách sử dụng ngữ pháp để giao tiếp.

Người mất gốc nên học nghe như thế nào?

Đừng bắt đầu bằng những video tiếng Anh quá nhanh.

Hãy đi theo mức độ:

MứcNội dung
1Từ đơn
2Câu ngắn
3Hội thoại ngắn
4Đoạn hội thoại dài hơn
5Video có phụ đề
6Video không phụ đề
7Nội dung tự nhiên

Ở giai đoạn đầu, nếu nghe không hiểu 100% là bình thường.

Mục tiêu là tăng dần khả năng nhận diện.

Phương pháp nghe 4 bước cho người mất gốc

Bạn có thể áp dụng một bài nghe ngắn theo quy trình:

Lần 1: Nghe tổng thể

Không cố hiểu từng từ.

Lần 2: Nghe từ khóa

Tập trung vào những từ quen thuộc.

Lần 3: Xem transcript

Kiểm tra những phần mình không nghe được.

Lần 4: Nghe lại

Không nhìn transcript.

Nếu bạn gặp vấn đềCó thể làm gì?
Không biết từHọc thêm từ
Biết từ nhưng không nghe raLuyện phát âm + listening
Nghe được từng từ nhưng không hiểu câuHọc cấu trúc câu
Hiểu câu nhưng không theo kịpLuyện tốc độ
Nghe đoạn dài bị mất ýLuyện bắt ý chính

Người mất gốc có nên luyện nói ngay không?

Có.

Đừng chờ đến khi “giỏi tiếng Anh” mới bắt đầu nói.

Nhưng hãy nói từ những câu đơn giản.

Ví dụ:

My name is Anna.

I live in Ho Chi Minh City.

I work in an office.

I like coffee.

I usually get up at 7 a.m.

Sau đó ghép các câu thành đoạn dài hơn.

Lộ trình Speaking đơn giản

Giai đoạnCó thể nói
Tuần đầuCâu 3–5 từ
Giai đoạn 2Câu đơn
Giai đoạn 3Câu ghép
Giai đoạn 4Đoạn ngắn
Giai đoạn 5Hội thoại
Giai đoạn 6Trình bày chủ đề

Mục tiêu ban đầu không phải nói như người bản xứ.

Mục tiêu là dám nói và nói được điều mình muốn diễn đạt.

Người mất gốc có nên học bằng cách dịch từng câu không?

Dịch có thể hữu ích khi bạn mới bắt đầu.

Nhưng nếu câu nào cũng phải dịch từng từ sang tiếng Việt, tốc độ xử lý tiếng Anh sẽ chậm.

Ví dụ:

I am tired.

Ban đầu bạn có thể hiểu:

I = tôi

am = là

tired = mệt

Nhưng sau một thời gian, mục tiêu nên là nhìn:

I am tired.

và hiểu trực tiếp:

“Tôi mệt.”

Đây là quá trình chuyển từ dịch sang hiểu trực tiếp.

Mỗi ngày nên học tiếng Anh bao lâu?

Không cần bắt đầu bằng 3–4 tiếng mỗi ngày.

Nếu bạn đang mất gốc, hãy tạo thói quen trước.

Thời gian/ngàyMức độ
15 phútKhởi động
30 phútCó thể duy trì
45–60 phútPhù hợp cho người bận rộn
90 phútCó thể tăng tốc
120 phút+Phù hợp khi có nhiều thời gian

Một lịch 45 phút có thể là:

Thời gianHoạt động
10 phútTừ vựng
10 phútNgữ pháp
10 phútListening
10 phútSpeaking
5 phútÔn lại

Bạn có thể điều chỉnh theo lịch cá nhân.

Lộ trình tiếng Anh cho người mất gốc trong 3 tháng

Nếu muốn có một mục tiêu ngắn hạn, 3 tháng đầu có thể chia như sau:

ThángTrọng tâmMục tiêu
Tháng 1Phát âm + từ vựng + câu cơ bảnHiểu cấu trúc cơ bản
Tháng 2Ngữ pháp + Listening + SpeakingTạo câu và hiểu câu đơn giản
Tháng 34 kỹ năngĐọc, nghe, nói, viết nội dung cơ bản

Đừng đặt mục tiêu “giỏi tiếng Anh” trong 3 tháng.

Hãy đặt mục tiêu cụ thể hơn:

Sau 3 tháng, tôi có thể giới thiệu bản thân, hiểu các câu giao tiếp cơ bản, đọc đoạn văn ngắn và viết được những câu đơn giản.

Lộ trình tiếng Anh cho người mất gốc trong 6 tháng

Nếu có 6 tháng, bạn có thể chia thành:

ThángNội dung
1Phát âm + từ vựng
2Câu cơ bản + ngữ pháp
3Listening + Speaking
4Reading + Writing
5Kết hợp 4 kỹ năng
6Củng cố + kiểm tra trình độ

Sau 6 tháng, bạn có thể đánh giá lại để quyết định bước tiếp theo.

Ví dụ:

Tiếng Anh giao tiếp → học giao tiếp nâng cao

TOEIC → chuyển sang TOEIC Foundation

IELTS → bắt đầu IELTS Foundation

TOEFL → bắt đầu TOEFL Foundation

Người mất gốc nên học TOEIC hay IELTS trước?

Không có một lựa chọn phù hợp cho tất cả mọi người.

Hãy dựa vào mục tiêu.

Mục tiêuCó thể cân nhắc
Chuẩn đầu raTOEIC/IELTS tùy trường
Xin việcTOEIC hoặc chứng chỉ được doanh nghiệp yêu cầu
Du họcIELTS/TOEFL tùy trường
Định cưTheo yêu cầu của quốc gia
Giao tiếpTiếng Anh giao tiếp
Học thuậtIELTS/TOEFL

Nếu chưa có mục tiêu chứng chỉ, bạn không nhất thiết phải học TOEIC hoặc IELTS ngay.

Xây nền tiếng Anh trước có thể giúp quá trình học chứng chỉ sau này nhẹ nhàng hơn.

Những gì người mất gốc không nên làm

Không học quá nhiều tài liệu cùng lúc

Một giáo trình được học kỹ có thể tốt hơn 10 tài liệu chỉ xem qua.

Không học 100 từ mỗi ngày rồi bỏ

Hãy chọn lượng từ bạn có thể duy trì.

Không chỉ học ngữ pháp

Bạn cần nghe, nói, đọc và viết.

Không chỉ xem video

Xem video là tiếp nhận.

Bạn cũng cần thực hành.

Không chờ đến khi hoàn hảo mới nói

Sai là một phần của quá trình học.

Không so sánh với người khác

Bạn không biết họ bắt đầu từ đâu.

Hãy so sánh với chính mình của tuần trước.

Một kế hoạch học tiếng Anh đơn giản trong 7 ngày

Nếu bạn chưa biết bắt đầu ngay hôm nay như thế nào, có thể thử lịch này:

NgàyNội dung chínhThời lượng
Thứ 2Phát âm + từ vựng45 phút
Thứ 3Ngữ pháp + câu45 phút
Thứ 4Listening45 phút
Thứ 5Speaking + từ vựng45 phút
Thứ 6Reading + ngữ pháp45 phút
Thứ 7Listening + Speaking60 phút
Chủ nhậtÔn lại + kiểm tra45 phút

Bạn không cần thực hiện hoàn hảo.

Nếu một ngày bận, hãy học 15–20 phút thay vì bỏ hoàn toàn.

Người mất gốc nên học gì trong ngày đầu tiên?

Nếu hôm nay là ngày đầu tiên bạn học lại tiếng Anh, đừng mở ngay một đề IELTS hoặc TOEIC.

Hãy bắt đầu đơn giản:

Thời gianViệc cần làm
10 phútKiểm tra trình độ
10 phútÔn phát âm
10 phútHọc 5–10 từ
10 phútHọc cấu trúc câu cơ bản
10 phútNghe và lặp lại câu
5 phútGhi lại những gì đã học

Chỉ vậy thôi.

Mục tiêu của ngày đầu tiên không phải học thật nhiều.

Mục tiêu là:

Bắt đầu được và có thể tiếp tục vào ngày mai.

Làm sao để không bỏ cuộc khi học tiếng Anh?

Đây có thể là phần quan trọng nhất.

Bạn không cần lúc nào cũng có động lực.

Hãy xây dựng một hệ thống học đơn giản.

Đặt mục tiêu nhỏ

Thay vì:

“Tôi phải giỏi tiếng Anh.”

Hãy đặt:

“Hôm nay tôi học 10 từ.”

“Hôm nay tôi nghe 10 phút.”

“Hôm nay tôi nói 5 câu.”

Theo dõi tiến độ

Bạn có thể tạo bảng đơn giản:

NgàyTừ vựngNgữ phápNgheNóiHoàn thành
1✓✓✓✓✓
2✓✓✓✓
3✓✓✓✓✓
4✓✓✓✓
5✓✓✓✓✓

Không cần ngày nào cũng hoàn hảo.

Điều quan trọng là không để một ngày bỏ học biến thành một tuần bỏ học.

Khi nào người mất gốc nên học trung tâm?

Bạn có thể cân nhắc học trung tâm nếu:

  • Không biết bắt đầu từ đâu.
  • Khó tự xây dựng lộ trình.
  • Hay trì hoãn.
  • Cần người sửa phát âm.
  • Cần người sửa Speaking.
  • Cần người chữa Writing.
  • Có mục tiêu điểm số cụ thể.
  • Muốn học theo lớp và có lịch cố định.

Ngược lại, nếu bạn có tính tự học tốt và biết cách tìm tài liệu, bạn có thể bắt đầu bằng hình thức tự học.

Tự họcHọc trung tâm
Chủ động thời gianCó lịch học
Linh hoạtCó giáo viên
Có thể tiết kiệm chi phíCó môi trường học
Cần tính kỷ luật caoCó người theo dõi
Tự tìm tài liệuCó giáo trình/lộ trình
Tự sửa lỗi khó hơnCó phản hồi trực tiếp

Không có hình thức nào phù hợp tuyệt đối với tất cả mọi người.

Làm sao biết mình đã tiến bộ?

Đừng chỉ dựa vào cảm giác.

Hãy kiểm tra bằng những việc cụ thể.

Kỹ năngCách kiểm tra
Từ vựngNhớ và sử dụng từ trong câu
Ngữ phápTự đặt câu
ListeningHiểu đoạn nghe ngắn
SpeakingTự nói về một chủ đề
ReadingĐọc hiểu đoạn văn
WritingViết đoạn ngắn

Ví dụ sau 1 tháng, nếu trước đây bạn không thể giới thiệu bản thân bằng tiếng Anh nhưng hiện tại có thể nói 1–2 phút, đó đã là một tiến bộ đáng kể.

Khi nào nên chuyển sang học TOEIC, IELTS hoặc TOEFL?

Không cần vội.

Bạn có thể chuyển sang học chứng chỉ khi:

  • Có nền tảng ngữ pháp cơ bản.
  • Có vốn từ đủ dùng.
  • Hiểu câu tiếng Anh đơn giản.
  • Có thể nghe nội dung cơ bản.
  • Có thể đọc đoạn văn ngắn.
  • Có thể tạo câu tương đối ổn định.

Sau đó mới xác định chứng chỉ phù hợp.

Mục tiêuHướng học
TOEICTOEIC Foundation
IELTSIELTS Foundation
TOEFLTOEFL Foundation
Giao tiếpGeneral/Communication English
Công việcBusiness English

Câu hỏi thường gặp về tiếng Anh cho người mất gốc

Người mất gốc tiếng Anh nên bắt đầu từ đâu?

Nên bắt đầu từ phát âm, từ vựng cơ bản và cấu trúc câu đơn giản, sau đó phát triển dần Listening, Speaking, Reading và Writing.

Người mất gốc có thể tự học tiếng Anh không?

Có. Tuy nhiên, bạn cần một lộ trình rõ ràng và khả năng duy trì việc học. Nếu khó tự sửa phát âm, Speaking hoặc Writing, có thể cân nhắc học với giáo viên.

Mỗi ngày nên học bao nhiêu từ tiếng Anh?

Người mới có thể bắt đầu khoảng 5–10 từ mỗi ngày. Quan trọng hơn số lượng là khả năng nhớ, hiểu và sử dụng từ trong câu.

Người mất gốc có cần học hết ngữ pháp không?

Không cần học toàn bộ ngay từ đầu. Hãy ưu tiên ngữ pháp nền tảng giúp bạn hiểu và tạo câu.

Bao lâu người mất gốc có thể giỏi tiếng Anh?

Không có thời gian cố định. Kết quả phụ thuộc vào trình độ đầu vào, thời gian học, phương pháp học và mức độ thực hành.

Người mất gốc có nên học IELTS ngay không?

Nếu IELTS là mục tiêu bắt buộc, bạn vẫn có thể hướng tới IELTS. Tuy nhiên, nếu nền tảng quá yếu, nên dành thời gian xây dựng tiếng Anh cơ bản hoặc học một giai đoạn Foundation trước.

Người mất gốc nên học TOEIC hay giao tiếp?

Hãy dựa vào mục tiêu. Nếu cần chứng chỉ, có thể học TOEIC theo yêu cầu cụ thể. Nếu mục tiêu là sử dụng tiếng Anh trong đời sống và công việc, tiếng Anh giao tiếp có thể phù hợp hơn.

Học tiếng Anh 30 phút mỗi ngày có hiệu quả không?

Có thể. 30 phút học đều đặn mỗi ngày thường thực tế hơn một kế hoạch quá nặng nhưng chỉ duy trì được trong vài ngày.

Học tiếng Anh cho người mất gốc không cần bắt đầu bằng một kế hoạch quá lớn.

Bạn không cần học 100 từ mỗi ngày.

Không cần học toàn bộ ngữ pháp trong một tháng.

Không cần xem hàng chục video mỗi ngày.

Và cũng không cần ngay lập tức lao vào IELTS, TOEIC hay TOEFL.

Điều quan trọng nhất là xác định đúng điểm xuất phát.

Một lộ trình đơn giản có thể là:

Phát âm → từ vựng → câu cơ bản → ngữ pháp → Listening → Speaking → Reading → Writing → mục tiêu chứng chỉ hoặc giao tiếp.

Nếu mỗi ngày bạn chỉ có 30–60 phút, hãy bắt đầu từ đó.

Học 30 phút hôm nay.

Học tiếp 30 phút ngày mai.

Ôn lại những gì đã học.

Sau một tháng kiểm tra lại.

Bạn sẽ có dữ liệu thực tế để biết mình đang tiến bộ ở đâu và cần cải thiện điều gì.

Với người mất gốc, mục tiêu đầu tiên không phải là học thật nhiều tiếng Anh.

Mục tiêu đầu tiên là:

Tạo được một thói quen học tiếng Anh mà bạn có thể duy trì lâu dài.

Khi nền tảng đã vững hơn, bạn có thể tiếp tục nâng mục tiêu lên TOEIC, IELTS, TOEFL hoặc tiếng Anh giao tiếp chuyên sâu tùy nhu cầu.